Levensduur loont, maar hoe verleng je die écht?

Bewust kiezen voor levensduur

Foktechnisch adviseur René Klein Wassink werkt ruim dertig jaar bij K.I. Samen in Nederland en komt bij veel melkveebedrijven waar de focus op levensduur ligt. René vertelt: “Op bedrijven die actief fokken op levensduur zie je vaak een opvallend uniforme veestapel: koeien met een uitgebalanceerde bouw, sterk beenwerk en gezonde klauwen. Zulke veehouders hebben oog voor functionaliteit en duurzaamheid en laten zich minder leiden door stieren met de hoogste fokwaarden. Doorgaans gebruiken ze het Triple-A-systeem als hulpmiddel om hun fokkerij gericht te sturen. Ze kiezen bewust voor koeien die lang meegaan en jaar na jaar probleemloos presteren.”

Lang leve de portemonnee

Pierre Litjens vult aan dat levensduur van melkkoeien zich vertaalt in financieel voordeel. Pierre werkt meer dan tien jaar als foktechnisch adviseur bij K.I. Samen en vertegenwoordigt meerdere deelstaten in Duitsland en Oostenrijk en is sales manager in Canada. “Als koeien ouder worden, is er minder jongvee nodig voor vervanging,” legt hij uit. “Daardoor dalen de opfokkosten. Veehouders die minder jongvee aanhouden, kunnen bovendien meer koeien melken. En oudere koeien produceren vaak meer melk. Bij laatrijpe dieren die oud kunnen worden, komt de hoogste productie meestal na de vierde lactatie.”

Aandacht voor de opfok

“Een oudere veestapel krijg je niet van de ene op de andere dag,” benadrukt Pierre. “Wie de levensduur van zijn veestapel wil verlengen, moet zorgen voor een goed management dat begint met een goede opfok. Alles wat je in de eerste negen maanden mist, kun je niet meer inhalen. Vanaf de geboorte moet je er dus bovenop zitten. In het eerste ontwikkelingsstadium moet het kalf goed groeien, voeding en gezondheid zijn dan de belangrijkste speerpunten. Direct na de geboorte krijgt het kalf biest voor voldoende weerstand. Zorg daarnaast voor hygiëne in de afkalfruimte en ook voor schone eenlingboxen.

Insemineren op het juiste moment

“Pinken worden bij voorkeur geïnsemineerd tussen 13 à 15 maanden,” legt Pierre uit. “Dan kalven ze voor het eerst uiterlijk tot 2 jaar. Wanneer ze later geïnsemineerd worden, worden ze vaak te vet. Dat vertraagt de drachtigheid en kost de veehouder opbrengst.”

Vermijd vroegrijpheid

René vult aan: “Wie wil werken aan een langere levensduur, moet letten op laatrijpheid. Vroegrijpheid voor productie moet worden vermeden. Laat een vaars zich rustig ontwikkelen tot volwassen koe. Een vaars mag ‘in de grond staan’ of ‘op de kop’, of hoe je het ook wilt noemen, maar ze moet op latere leeftijd ‘breken’. Zulke vaarzen starten vaak met 82 of 83 punten en groeien op vier- of vijfjarige leeftijd door naar 86 of 87 punten. Grote, zeer open vaarzen van 86 punten of meer worden zelden beter op oudere leeftijd.”

Vermijd extreme stieren

Niet alleen de laatrijpheid van de koe, maar ook die van de stier is cruciaal. “Met bewezen stieren die hoog scoren op laatrijpheid en levensduur fok je gemakkelijk koeien die lang blijven lopen,” zegt René. “Vermijd bovendien extreme stieren. Let daarbij op hoogtemaat, kruisligging en beenstand zij. Bijvoorbeeld onze stieren Drouner Potency Red P, Poppe Kayne en VDR Slash scoren gunstige cijfers voor deze kenmerken. Kies geen stieren met een hoogtemaat boven 110 en een kruisligging van 90 of lager.”

.

Wie wil werken aan een langere levensduur, moet letten op laatrijpheid.
Grashoek Mareno scoort voor laatrijpheid 108.

De juiste aanparingscombinaties

Waarom lukt het dan soms tóch niet om de levensduur te verlengen? “Generatie na generatie dezelfde aAa-code gebruiken bevordert de levensduur niet,” stelt René resoluut. “Het kan er genetisch inzitten, maar als de aanparing niet klopt, komt het er niet uit. Gebruik dus niet continu dezelfde code en kijk niet alleen naar de NVI. De juiste aanparingscombinaties zijn essentieel. In een gebalanceerde pedigree komen alle cijfers in de eerste twee generaties voor. De stier moet niet alleen de juiste vaderlijn hebben, maar ook de juiste volgorde van aAa-codes.”

Selestine 4: 1ste lactatie: leeftijd 2.00 | 9.797 kg melk | 4,83% vet | 3,92%
eiwit | lw 116+

*Toelichting foto: De afstamming Wishlist aAa 423 x Slash aAa 153 x Eragon aAa 216 is een goede combinatie voor het fokken op levensduur. Nu is Selestine 4 drachtig van Styles aAa 153.

Bewezen koefamilies met duurzame prestaties

K.I. Samen ondersteunt veehouders bij het maken van de juiste genetische keuzes, om zo goed uitgebalanceerde, probleemloze koeien te fokken. Met stieren uit bewezen koefamilies met sterke afstamming en duurzame prestaties. Een voorbeeld hiervan is VDR Styles (Ginstream x Martin x Bandares x Malki x Minos) uit de Sandra-koefamilie. Pierre vult aan: “Ook Valor Tobor (Topgear x Commander x Beacon) komt uit een sterke koefamilie. Hij is gefokt op een bedrijf dat al jarenlang met het Triple-A-systeem werkt. Tobor blinkt uit met een levensduur van 529 en een uitstekende klauwgezondheid van 109.”

Gezonde klauwen, gezonde koeien

“Klauwproblemen worden vaak genoemd als een van de belangrijkste obstakels voor een lange levensduur,” vervolgt Pierre. “Ze zijn een veelvoorkomende reden waarom koeien niet probleemloos oud worden. Daarom is aandacht voor klauwgezondheid essentieel. Gebruik stieren met goede klauwgezondheid, zoals Valor Tobor (109) of VDR Slash (107). Daarnaast blijft een goede klauwverzorging onmisbaar: tijdige bekapping, regelmatige voetbaden en een schone bodembedekking helpen de klauwen gezond te houden.”

Goed gevoel, goede reputatie

“Een langere levensduur levert niet alleen financieel voordeel op,” besluit Pierre. “Voor veel veehouders geeft het voldoening om oudere, vitale koeien in de stal te hebben. Hun aanwezigheid laat zien dat goed management en zorgzaamheid hand in hand gaan met dierwelzijn én met een positieve uitstraling van de sector.”

Waarom levensduur loont, wat telt nu écht?

• Langere levensduur loont:
  – minder jongvee zorgt voor lagere opfokkosten;
  – hogere productie, vooral na de vierde lactatie;
  – beter dierwelzijn.
  
• Genetica is de basis, management de sleutel: voeding,
  gezondheid en opfok bepalen het succes.
  
• Goede opstart van het kalf is cruciaal: vanaf de geboorte
  aandacht voor groei, biest en tijdige eerste inseminatie.
  
• Vermijd vroegrijpheid voor productie: laat een vaars zich
  rustig ontwikkelen tot een volwassen koe.
  
• Fok op functionaliteit: maak aanparingen met een hulpmiddel
  als bijvoorbeeld het Triple-A-systeem.
  
• Vermijd extremen: kies stieren met evenwichtige cijfers
  voor hoogtemaat, beenstand zij en kruisligging.
  
• Gezonde klauwen kunnen de levensduur verlengen:
  selecteer stieren met goede klauwgezondheid en zorg
  voor optimale verzorging en hygiëne.